महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण आणि क्रीडा विभागाने अलीकडेच विज्ञान शिक्षक म्हणून पदोन्नती झालेल्या आणि अद्याप बीएससी पूर्ण न केलेल्या शिक्षकांची पदावनती करण्याचा आदेश जारी केला आहे. पूर्ण झाले नाही.
एका प्रसिद्ध वृत्तपत्रात प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार यवतमाळ जिल्ह्यातील विषय शिक्षकांच्या पदोन्नती थांबवण्याचे कारण पुढे आले आहे. विषय शिक्षक पदोन्नतीसाठी टीईटी अनिवार्य असल्याचे शिक्षण संचालकांनी व्हीसीमधील सर्व शिक्षणाधिकाऱ्यांना सांगितले असल्याची माहिती आहे.
प्राथमिक आणि उच्च प्राथमिक शाळांमध्ये भरतीसाठी शिक्षकांना टीईटी उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे; मात्र आता राज्यभरातील गुरुजींना पदोन्नती प्रक्रियेतही टीईटी लागू होण्याची चिंता आहे. राष्ट्रीय शिक्षक शिक्षण परिषदेच्या (एनसीटीई) अधिसूचनेबाबत शिक्षण संचालकांनी सर्व शिक्षणाधिकाऱ्यांना कळवले आहे; मात्र या अटीमुळे विषय शिक्षकांची रिक्त पदे भरणे कठीण झाले आहे.
आरटीई कायद्यानुसार इयत्ता सहावी ते आठवीपर्यंत विषय शिक्षकांची नियुक्ती करणे बंधनकारक आहे. यासाठी शिक्षण विभाग संबंधित विषयात पदवीधर असलेल्या शिक्षकांना विषय शिक्षक म्हणून पदोन्नती देतो. दहा वर्षांत भरती प्रक्रिया न झाल्याने या नियुक्त्याही थांबल्या. सध्या बहुतांश जिल्ह्यांमध्ये विषय शिक्षकांची हजारो पदे रिक्त असल्याने पदोन्नतीसाठी संघटनांनी प्रशासनाची फसवणूक केली आहे. आता पदोन्नतीसाठी पदवीसह टीईटी उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे. तशा तोंडी सूचनाही शिक्षण संचालकांनी सर्व शिक्षणाधिकाऱ्यांना व्हिडिओ कॉन्फरन्सद्वारे दिल्या आहेत.
वास्तविक TET परीक्षेची अंमलबजावणी 2013 पासून सुरू झाली. 2013 पूर्वी सेवेत रुजू झालेले शिक्षक हे पदोन्नतीच्या प्रतीक्षेत आहेत. यापैकी कोणाकडेही आता TET प्रमाणपत्र नाही. त्यामुळे नेमकी कोणाला विषय शिक्षक म्हणून पदोन्नती द्यायची हा प्रश्न आहे. त्यावर तोडगा न निघाल्यास आरटीई कायद्यातील विषय शिक्षकांच्या नियुक्तीच्या तरतुदीचेही उल्लंघन होईल.
हे पदोन्नती आहे की पोस्टिंग?
एनसीटीईच्या अधिसूचनेचा नेमका अर्थ काय, यावर शिक्षक आणि प्रशासनात मतभेद आहेत. एखाद्याला विषय शिक्षक करणे म्हणजे पदोन्नती की प्रतिनियुक्ती, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
आरटीई अंतर्गत शिक्षकाची नियुक्ती करताना त्याला टीईटी उत्तीर्ण होणे बंधनकारक आहे; परंतु विषय शिक्षक ही पदोन्नती प्रक्रिया असल्याने टीईटीची गरज नाही, विषय शिक्षक ही पदोन्नती प्रक्रिया नसून नवीन प्रकारची पदोन्नती असल्याचा दावा शिक्षक संघटनांनी केला आहे. त्यामुळे तिथेही टीईटीची अट लागू आहे. असा दावा प्रशासनाकडून केला जात आहे.
एनसीटीईच्या अधिसूचनेनुसार आता विषय शिक्षकांनाही टीईटी उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे. व्हीसी घेतल्यानंतर शिक्षण संचालकांनी यासंदर्भात सूचना दिल्या आहेत. त्यामुळे सर्वच जिल्ह्यातील पदोन्नती प्रक्रिया ठप्प झाली आहे. येथे पदोन्नती मिळाली, अडचणीत अडकण्याची शक्यता आहे, महिनाभरात ही दुरवस्था दूर होण्याची चिन्हे आहेत. अशी माहिती यवतमाळ जिल्ह्याचे शिक्षणाधिकारी माननीय श्री किशोर पागोरी यांनी सदर वृत्तपत्राला दिली आहे.
हजारो शिक्षकांच्या पदावनतीचे आदेश.
आरटीईनुसार विषय शिक्षकांची नियुक्ती करणे आवश्यक असल्याने, राज्य सरकारने २०१६ मध्ये केवळ १२वी उत्तीर्ण शिक्षकांनाच पदवीधर शिक्षक म्हणून पदोन्नती दिली; परंतु आता एनसीटीईच्या अधिसूचनेनुसार पदोन्नतीसाठी पात्र असणे आवश्यक आहे.
अशा स्थितीत बारावी उत्तीर्ण शिक्षकांना यापूर्वीच पदोन्नती देण्याचे आदेश शिक्षण विभागाने दिल्याने राज्यातील हजारो विषय शिक्षकांची पदावनती होणार आहे. प्रत्यक्षात कोणत्याही जिल्हा परिषदेने पदोन्नतीची प्रक्रिया सुरू केलेली नाही, कारण विषय शिक्षकांची पदे आधीच मोठ्या प्रमाणात रिक्त आहेत.